Thea van Soelen schildert zonder routekaart: ‘Ik begin gewoon’

Vlissingen – Sommige kunstenaars beginnen met een schets. Anderen weten al precies welke kleuren ze gaan gebruiken of hoe het eindresultaat eruit moet zien. Voor Thea van Soelen werkt dat niet. Zij zet een leeg doek neer, pakt een kwast en laat het schilderij langzaam ontstaan. “Ik begin gewoon,” zegt de 71-jarige Vlissingse terwijl ze tussen haar eigen werk door loopt in de Sint Jacobskerk. “En onderweg zie ik wel waar het uitkomt.”

Door Doortje Klinkenbergh

De Sint Jacobskerk in Vlissingen vormt deze zomer het decor voor haar abstracte werken. Grote doeken vol kleur, structuur en beweging hangen verspreid door de eeuwenoude ruimte. Dat juist haar abstracte werk hier hangt, voelt bijna vanzelfsprekend. De hoge muren van de Sint Jacobskerk geven de kleurrijke doeken de ruimte om te ademen. 

Zonder vaste vormen of uitleg nodigen de werken bezoekers uit om langer te kijken. Voor Van Soelen is dat precies de kracht van abstracte kunst. Een vast verhaal achter haar werken geeft ze dan ook liever niet mee. “Soms hoor ik mensen vertellen wat ze erin zien en dan denk ik: wat bijzonder. Daar had ik zelf niet eens aan gedacht.”

Van strips naar schilderdoek

Creativiteit loopt als een rode draad door het leven van Van Soelen. Als kind zat ze al met potlood en papier in haar handen. Ze tekende onder andere Donald Duck-figuren over om de vormen onder de knie te krijgen. “Dan leer je eigenlijk al kijken. Als je iets overtrekt, voel je hoe lijnen lopen. Dat doe ik nu nog met mijn kleinkinderen.”

De echte stap richting schilderkunst kwam toen haar kinderen klein waren. Via een televisiecursus leerde ze portretten tekenen. Haar omgeving zag haar talent en moedigde haar aan om verder te gaan. Ze volgde schilderlessen en maakte kennis met allerlei technieken en materialen. “We moesten buiten bomen tekenen, stillevens maken, met verschillende materialen werken. Toen dacht ik: schilderen, dát wil ik.”

Die wens verdween nooit meer. “Het is een drive die niet weggaat. Ik kan best een paar weken niets doen, maar ondertussen ben ik in mijn hoofd gewoon bezig. Dan zie ik kleuren of vormen en ineens ga ik weer.”

Een schilderij begint soms bij een berkenboom

Inspiratie zoekt Van Soelen niet ver. Vaak begint het met iets kleins: een bos bloemen of een vorm in de natuur. “De natuur is toch wel mijn grootste inspiratiebron. Een paar berkenbomen kunnen ineens een idee geven. Of de pilaren hier in de kerk. Ik zie iets en denk: zoiets wil ik proberen.”

Een reis naar Schotland bleef jaren geleden bijvoorbeeld sterk hangen. De beweging van het water en het landschap kwamen na thuiskomst terug op haar doeken. “Ik heb toen heel veel Schotse werken gemaakt. Mensen herkenden daarin een gevoel. Ze zeiden: daar ben ik ook geweest.”

Hoewel Van Soelen veel realistische werken maakt, ligt er ook een grote liefde voor het abstracte. Juist daar kan ze volledig loslaten. “Abstract is eigenlijk het moeilijkste. Bij realistisch werk heb je iets waar je naartoe werkt. Bij abstract weet je het niet. Ik heb wel kleuren in mijn hoofd, maar verder begin ik gewoon.”

Soms ontstaat er tijdens het schilderen iets waar ze zelf door verrast wordt. Een vorm die ineens verschijnt, een kleur die toch anders uitpakt. “Dan denk ik: hé, dat is leuk. En dan ga ik daarop verder.”

Een nieuw leven voor oude schilderijen

Haar schilderijen ontstaan niet altijd in één keer. In haar atelier thuis staan werken die wachten op een nieuwe kans. Soms pakt ze een ouder doek opnieuw op. “Als een werk me niets meer zegt, zet ik het een tijdje weg. En dan ineens komt er weer een kleur overheen of zie ik een stukje reliëf waar ik verder mee kan.” 

Dat hergebruik past ook bij haar manier van werken: niets ligt helemaal vast.

Iedereen ziet zijn eigen verhaal

In haar abstracte werk laat Van Soelen bewust ruimte voor de kijker. Ze vindt het juist mooi dat iedereen iets anders ziet. “Soms ga ik achter mensen staan terwijl ze kijken naar mijn schilderijen. Dan hoor ik de mooiste verhalen. Ze zien dingen waar ik zelf nooit aan gedacht heb.” Een uitleg heeft ze dan ook niet altijd. “Het zijn kleuren en vormen op een doek. Iedereen mag erin zien wat hij of zij wil. Als iemand er niets in ziet, is dat ook prima.” 

Na de expositie in de Sint Jacobskerk volgt begin september de Kunstroute Koudekerke. Daar laat Van Soelen vooral haar grote dierenschilderijen zien, waaronder werken met indrukwekkende dierenogen.

Maar voorlopig hangen haar schilderijen nog tussen de oude muren van de kerk waar ze ooit zelf als tiener achterin zat. Nu niet meer als meisje dat tot stilte wordt gemaand, maar als kunstenaar die haar eigen verhaal vertelt - zonder routekaart.