‘Deze historische kademuren zie je niet veel meer en dat maakt dit project uniek’

do 26 feb, 10:22 Algemeen

Middelburg – De ruim een eeuw oude wulfjes (gewelfde muurdelen) voorzichtig uit de kademuur halen, restaureren en weer even zorgvuldig terugplaatsen. En dat 187 keer. Het is een van de specialistische klussen die het kadeherstel langs de Turfkaai en Nieuwe Haven in Middelburg zo uitdagend - en daarmee leuk - maken voor toezichthouder Mike van de Korput en werkvoorbereider Stijn Jansen. Samen met een boel collega’s vernieuwen zij dit hele jaar 250 meter kademuur.

Door Britta Janssen

De tussen de vier- en vijfhonderd kilo wegende, gemetselde wulfjes geven de kadewand, samen met de metalen kubbestijlen, de karakteristieke uitstraling waar Middelburg trots op is. Om de wulfjes de belasting van transport te besparen, worden ze ter plaatse op pontons – binnenkort komen er nog drie pontons bij - gerestaureerd, vertelt Jansen. Hij is werkvoorbereider bij aannemerscombinatie Ploegam/Wallaard. “Geloof het of niet, maar daarvoor hebben we de kraan onder de Koningsbrug door weten te krijgen”, wijst hij naar de blauwe machine op het ponton. Die is in delen op zijn bestemming aangekomen en daar weer in elkaar gezet. “En de gele klem die we gebruiken om de wulfjes op te hijsen is speciaal voor deze opdracht gemaakt door onderaannemer Bouwgroep Peters uit Middelburg. We willen dat er zo min mogelijk steen afbreekt.”

Spannende test

Dat maakte het uitnemen van het eerste wulfje vorige week een spannende test, die volgens Van de Korput en Jansen goed is verlopen. Het zegt iets over de bouwkunst van hun voorgangers ruim een eeuw geleden. “Ze wisten duidelijk wat ze deden, want de constructie zit robuust in elkaar”, complimenteert Jansen. “We wilden natuurlijk niet dat het wulfje uit elkaar zou vallen als de klem het ophees en dat is gelukkig ook niet gebeurd. Het laat zien hoe sterk het metselwerk is.”

Vissen

Bij oude bouwwerken weet je nooit precies wat je tegenkomt, zeker niet als het deels onder water ligt. De mannen noemen flexibiliteit dan ook een voorwaarde bij deze klus. “Bij het plaatsen van de tijdelijke damwand voor de kade, die bijvoorbeeld het water tegenhoudt, merkten we dat die niet goed op diepte kwam”, geeft Jansen een voorbeeld. “Het bleek dat we op een ruim negen meter lange houten paal waren gestuit. Die zat een meter in de grond, dus het was flink vissen om ‘m eruit te halen.” Ook dat is gelukt. “Volgens een archeoloog is het waarschijnlijk een oude funderingspaal. Die is afgevoerd naar het gemeentedepot voor eventueel verder onderzoek.”

Genummerd

De kademuren bepalen al ruim honderdtwintig jaar het stadsbeeld en de gemeente Middelburg heeft ervoor gekozen het kadeherstel te laten uitvoeren met behoud van de karakteristieke aanblik. Dat vraagt om vakmanschap en specialistische technieken. “Deze historische kademuren zie je niet veel meer en dat maakt dit een uniek project”, legt Van de Korput uit. Hij is namens ingenieursbureau Iv toezichthouder voor de gemeente. “De wulfjes zijn allemaal net een beetje anders, bijvoorbeeld door de hoeken. Daarom hebben we ze genummerd, zodat ze op dezelfde plek terugkomen.” Waterbouwers komen graag hun bed uit voor dit soort historische projecten, zegt Jansen. “Hiervan gaat mijn hart sneller kloppen”, lacht hij. “Een nieuwe kademuur maken is redelijk standaard, maar dit project vraagt veel historisch uitzoekwerk, tekenen en berekenen om ervoor te zorgen dat de kademuren weer honderd jaar mee kunnen.”

Wandelpromenade

Het project is een combinatie van nieuwbouw en restauratie. “De constructie wordt vernieuwd en de buitenkant wordt gerestaureerd met zoveel mogelijk behoud en hergebruik van materialen”, vertelt Van de Korput. “De gerestaureerde wulfjes worden tegen de nieuwe damwanden geplaatst.”

Wanneer het werk naar verwachting eind dit jaar klaar is, hebben ook de Turfkaai en Nieuwe Haven een nieuwe inrichting gekregen. Met een groenstrook, wandelgebied, trappetjes en betonnen zitelementen ontstaat er een promenade. De inrichting is in samenspraak met omwonenden tot stand gekomen. De kinderkopjes en waaltjes, die zijn opgeslagen toen de kademuur enkele jaren geleden bleek te verzakken, komen ook weer terug. Bij de trappen worden de kinderkoppen hergebruikt. Voor de promenade zelf wordt een vlakkere, beter beloopbare natuursteenkei gebruikt.

Meer informatie

Via de bouwapp, te downloaden via debouw.app/projects/renovatie-turfkaai, zijn wekelijkse updates over het project te volgen. Ook kunnen belangstellenden iedere woensdag tussen 13.00 en 15.00 uur binnenlopen bij de keet bij het parkeerterrein aan de Nieuwe Haven.