Zeeland lanceert meldpunt voor zorgfraude: ‘Elke melding kan begin zijn van betere zorg’

ma 23 feb, 08:51 Algemeen

Middelburg/Domburg - “Zorgfraude melden is niet het verlinken van je buurman. Integendeel. Je helpt je buurman om wel goede zorg te krijgen.” Met deze woorden ruimt toezichthouder Peter de Kok een misverstand uit de weg over het Zeeuwse Meldpunt Zorgfraude. Dat meldpunt maakt het eenvoudiger vermoedens van fraude door te geven.

Door Chris Halkes

De Kok is toezichthouder Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) en Jeugdwet bij het Team Toezicht dat de Zeeuwse gemeenten een jaar geleden hebben ingesteld om zorgfraude te bestrijden. De gemeenten hebben daarvoor 800.000 euro per jaar uitgetrokken. 

Zorgfraude betreft namelijk een fors probleem. De landelijke schatting is dat 8 tot 10 procent van het zorggeld onrechtmatig verdwijnt, en Zeeland vormt daarop geen uitzondering. De misstanden kennen veel vormen. Een veelgenoemd voorbeeld is de Wmo-schoonmaakhulp die in plaats van het huis schoon te maken, voor de cliënt met diens bankpasje boodschappen doet. Zelfs als dat gebeurt met toestemming, is dat fraude, legt zorgwethouder Annebeth Evertz van de gemeente Kapelle, die het meldpunt officieel mocht openen, uit. “De zorgverlener levert dan niet de zorg die de cliënt nodig heeft en waarvoor de gemeente betaalt. Zo misbruik maken van afhankelijkheid van kwetsbare mensen is onfatsoenlijk.”

Nog kwalijker wordt het als de zorgverlener het geleende bankpasje gaat gebruiken voor zichzelf. En er zijn meer vormen van fraude. Soms krijgt iemand alleen op papier zorg, maar niet in het echt. Het komt voor dat een zorgverlener uren schrijft die niet zijn geleverd, omdat een cliënt op vakantie was. Ook is er zorgpersoneel dat werkt op basis van vervalste diploma’s en declareren aanbieders duurdere zorg dan ze werkelijk leveren.

Vertrouwen

De financiële schade is groot, maar de nevenschade vinden bestuurders en toezichthouders minstens even schadelijk.
Zorgfraude ondermijnt het vertrouwen in de zorg en kwetsbare mensen krijgen niet de zorg die ze nodig hebben. Om bij het voorbeeld te blijven: als de Wmo-hulp boodschappen doet en niet schoonmaakt, moet de cliënt dat zelf doen, terwijl die dat juist niet kan. Het gevolg is dat het huis vervuilt en de cliënt van de regen in de drup raakt.

“Zorgfraude veroorzaakt schrijnend leed bij kwetsbare mensen”, zegt De Kok. “Het zijn heel trieste verhalen van mensen die kans hadden gehad hun leven weer op te pakken, als ze niet toevallig bij een criminele zorgorganisatie waren terechtgekomen.” Hij tekent daarbij aan dat verreweg de meeste zorgverleners ‘het hart op de juiste plek hebben’. “Die kunnen het slecht verdragen als het slecht gaat met mensen.” Ook daarom is zorgfraude zo schadelijk, vult Evertz aan. “Het tast het vertrouwen aan in al die zorgverleners die hun werk met hart en ziel doen.”

Zorgfraude kan heel klein zijn – één individu in een organisatie die in de fout gaat – en kan heel groot zijn. En er zijn aanwijzingen dat ook de georganiseerde misdaad zich met zorgfraude bezighoudt, vertelt Bianca Jansen, strategisch juridisch adviseur bij het toezichtteam. “We moeten niet naïef zijn in Zeeland: dat gebeurt niet alleen in Rotterdam.”

Hun werk laat de toezichthouders niet onberoerd. “Soms maken we ons echt zorgen om iemand”, vertelt Jansen. “Dan kunnen we niets doen, terwijl we weten dat een ernstige misstand doorgaat.” De toezichthouders gaan ook nooit in hun eentje ergens naartoe. “We weten niet wat we tegenkomen. De meeste zorgfraudeurs staan ons niet met open armen op te wachten.”

Anoniem

Iedereen kan bij het meldpunt een melding doen: mensen die zorg ontvangen, buren, mantelzorgers en professionals. Melden kan ook anoniem. “Iedere melding wordt beoordeeld”, vertelt toezichthouder Jamilla de Keijzer. “Hoe concreter de melding, hoe beter het team het onderzoek kan uitvoeren.”

Het rapport van een onderzoek gaat naar de betreffende gemeente en die besluit over handhaving. Dat kan variëren van contractontbinding en dwangsommen tot strafrechtelijke aangifte. 

Wethouder Evertz zegt te hopen dat het vanzelfsprekend wordt dat mensen bij een niet-pluisgevoel aan de bel trekken: “Bestaat er een vermoeden, meld het, ook bij twijfel. Want één melding kan het begin zijn van onderzoek, toezicht en verbetering van de zorg.”

Het Meldpunt Zorgfraude is te vinden via www.toezichtwmojeugdzeeland.nl.