Noodactie voor Etty Hillesum Huis in Middelburg

MIDDELBURG - Blijft het Etty Hillesum Huis in Middelburg bestaan? De vrijwilligersorganisatie achter dit museum zet alles op alles om het geboortehuis van Hillesum - in 2017 verkoos het publiek deze Joodse dagboekschrijfster als ‘grootste Middelburger aller tijden’ - open te houden als Holocaust-informatiecentrum. “Etty is een voorbeeld van medemenselijk blijven ongeacht de situatie”, zegt historica Lotte Bergen van het Etty Hillesum Huis. “Ze inspireert ons in hoe je haat bestrijdt; eerst in jezelf en dan in de buitenwereld. Dat is nu essentiëler dan ooit.”

Etty Hillesum is maar 29 jaar geworden. In november 1943 overleed ze in concentratiekamp Auschwitz in Polen. Haar dagboeken, waarin ze onder meer haar leven in Kamp Westerbork beschreef, zijn bewaard gebleven. 

‘Heel krachtig’

“Het is indrukwekkend om te lezen hoe Etty, ondanks alles, toch in staat bleek om haar eigen weg te bewandelen”, vindt Bergen, die promoveerde op het leven en werk van Hillesum. “Bij de aanvang van de Tweede Wereldoorlog ging Etty juist in therapie bij Julius Spier om zichzelf te ontwikkelen. Hoe meer de Nazi’s haar vrijheid beperkten, hoe meer Etty innerlijke vrijheid vond. Ze leert ons dat je altijd eigen baas kunt blijven over je denken, gevoel en handelen, binnen de omstandigheden waarin je verkeert. Dat is heel krachtig. Etty bleef tot het einde van haar leven in staat het menselijke in anderen te zien. Ze hield er rekening mee dat ze het kamp niet zou overleven. Daarom liet ze een vriendin de dagboekschriftjes bewaren, zodat zij ze na de oorlog, mocht Etty niet terugkeren uit de kampen, aan Etty’s goede vriend Klaas Smelik kon geven, in de hoop dat hij ze zou uitgeven.”

‘Dat is haar gelukt’

Etty wilde met haar teksten iets betekenen voor de generaties na haar. “Ze schreef bijvoorbeeld dat ze de voorraad liefde op aarde wilde vergroten. Etty wilde een kroniekschrijfster van haar tijd worden. Dat is haar gelukt.” Van haar dagboekvertellingen is het boek ‘Het verstoorde leven’ uitgebracht en dit is voor meerdere landen vertaald.

Plannen

In Deventer is al langer het Etty Hillesum Centrum te bezoeken. Toen haar geboortehuis in Middelburg, aan het Molenwater 77, beschikbaar kwam, is hier in september 2022 het Etty Hillesum Huis geopend. “We zijn een vrijwilligersorganisatie met 23 mensen en hebben het, net als vele andere culturele instellingen, zwaar om het huis open te houden. De gemeente Middelburg steunt ons, maar dat is niet genoeg om alle kosten te betalen. We krijgen ook subsidies, zoals van het Vfonds, maar deze fondsen zijn voor projecten en je moet altijd een deel zelf betalen. We zijn blij met het geld van overheden, maar vinden het ook belangrijk om hulp vanuit de gemeenschap te krijgen, want Etty is van iedereen. Het zou eeuwig zonde zijn als het Etty Hillesum Huis moet sluiten, want het is het enige Holocaust-educatiecentrum in Zeeland en we richten ons ook op de jeugd. We hebben genoeg plannen, zoals het uitgeven van een kinderboek en een educatief boekje met Stolpersteine-wandelingen.” Stolpersteine zijn struikelstenen, herdenkingsplaatjes in stoepen bij huizen waar Joden woonden.

Ruimzicht

Vanwege de financiële zorgen kan de organisatie niet investeren in de toekomst. “Daarom vragen we de gemeenschap als noodactie om donaties. Gelukkig krijgen we hartverwarmende reacties, ook vanuit de middenstand, en dat maakt ons hoopvol. Het laat zien dat Etty ertoe doet. Niet alleen vanwege haar persoonlijke en spirituele gedachtegoed, maar Etty’s dagboeken zijn ook een belangrijke bron van historische feiten over wat er in Westerbork gebeurde.”

Donateurs krijgen onder meer korting op activiteiten in het museum. “Haar geboortehuis is de laatste tastbare herinnering aan Etty. Hier begon haar leven. Het huis heet Ruimzicht. Toepasselijker wordt het niet.”

Meer informatie

Het Etty Hillesum Huis is te bezoeken op vrijdag, zaterdag en zondag van 13.00 tot 17.00 uur. Kijk voor meer informatie over het Etty Hillesum Huis en doneren op www.ettyhillesumhuis.nl/doneren