Boek ‘Wasschappel mee een schien’ is ode aan lokale cultuur

Westkapelle - In museum het Polderhuis in Westkapelle is het eerste exemplaar van ‘Wasschappel mee een schien’ overhandigd aan burgemeester Frederiek Schouwenaar van de gemeente Veere. ‘Het boek is een ode aan de bijzondere cultuur van Westkapelle en laat zien waarom deze tradities het verdienen om gekoesterd en doorgegeven te worden’, aldus de makers.

Jan Kaland van de Stichting Cultuurbehoud Westkapelle beschrijft hoe de kermis een unieke plaats inneemt in de Westkappelse cultuur, met als hoogtepunt het gaaischieten. Gerard van Keken en Arjan van Dixhoorn, leden van de Werkgroep Cultuurhistorie van het Koninklijk Zeeuwsch Genootschap der Wetenschappen (KZGW), onderzochten via de geschiedenis de oorsprong van deze tradities. De foto’s zijn gegroepeerd rond vier thema’s die de cultuur van Westkapelle typeren: de kermis met het gaaischieten, en het ringrijden en sjezenrijden. 

Gelijknamige expositie

‘Mee een schien is Westkappels en op meerdere manieren te interpreteren’, legt Gerard van Keken uit. ‘Het betekent zoiets als in een flits.’ De gelijknamige foto-expositie van fotograaf Ruden Riemens, vorig jaar in de vuurtoren van Westkapelle, is nu te zien in het Polderhuis. ‘De foto’s uit deze expositie en vele andere beelden vormen een belangrijk onderdeel van het boek en brengen de unieke cultuur van Westkapelle op indringende wijze in beeld.’

Patroonheilige Westkapelle

De combinatie van de Westkappelse kermis en het gaaischieten is uniek in Nederland. Voor de Tweede Wereldoorlog kende de kermis bovendien een eigen ringrijderstraditie. Alle drie de gebruiken vinden hun oorsprong in de middeleeuwen. De kermis van Westkapelle behoort tot de oudste nog bestaande kermissen van Nederland. ‘Zij ontstond uit een religieuze processie ter herinnering aan de overwinning van de Hollanders op de Vlamingen in 1253. Tijdens deze jaarlijkse processie werd een reliekhouder met het bloed van Sint Willibrord, de patroonheilige van Westkapelle, over Walcheren rondgedragen. Volgens de overlevering zette Willibrord in 695 bij Westkapelle voet aan wal om het christendom op Walcheren te verspreiden. Vanaf de elfde eeuw werd in Westkapelle een reliekhouder met het bloed van de heilige vereerd, mogelijk geschonken door de abdij van Echternach in Luxemburg, waar Willibrord begraven ligt. Na 1572 maakten de calvinisten een einde aan de katholieke processies. De reliekhouder met het bloed van Willibrord verdween naar een Frans klooster en werd vermoedelijk tijdens de Revolutie eind achttiende eeuw vernietigd. De kermis werd vervolgens verbonden met de jaarmarkt van Westkapelle, die al sinds 1361 werd gehouden.’

Project 1323

Wasschappel mee een schien is tot stand gekomen uit een samenwerking van de Stichting Cultuurbehoud Westkapelle en de Werkgroep Cultuurhistorie van het KZGW, voor het Project 1323. ‘In dit project worden verhalen verteld rond de Vrede van Parijs van 1323, waarbij aandacht wordt besteed aan de middeleeuwse oorsprong van het graafschap Zeeland. In drie plaatsen van herinnering zijn deelprojecten georganiseerd: in Zierikzee was er in 2023 een middeleeuws evenement, Middelburg heeft dit jaar het project rond het digitaliseren van het carillonproject en Westkapelle heeft zijn boek en expositie.’ Het boek is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van het VSB-fonds en Toeristische Impuls van de gemeente Veere.

Meer informatie

Het boek is verkrijgbaar in het Polderhuis en bij de boekhandel. De expositie is tot en met 3 oktober te zien in het museumcafé van het Polderhuis.